shrine nidaros cathedral trondheimDeze Sint Olav shrine in de kathedraal van Nidaros is sinds de heiligverklaring in 1031 het belangrijkste bedevaartsoord in de Noordse landen. De Noorse Sint-Koning behield zijn status als de meest gewaardeerde Noordse heilige gedurende de middeleeuwen.

Noorwegen was rond het jaar 1000 een onrustige lappendeken van Vikingrijkjes met hoofdmannen en koningen. Het land had weinig landbouwgrond (een belangrijke reden voor de plundertochten) en men vocht elkaar om het minste of geringste de tent uit. Olav Haraldsson (995-1030), een geharde, tot het christendom bekeerde Vikingkrijger, wilde Noorwegen verenigen onder zijn koningschap. Hij gebruikte de kerstening als rechtvaardiging en het zwaard als overtuiging. Aanvankelijk had hij succes en wist hij, met veel geweld, een deel van Noorwegen aan zich te onderwerpen.

Hij had ongeveer tien jaar de macht in handen. In 1024 vaardigde hij wetten uit, geschoeid op christelijke leest, die nu nog steeds aan de basis van de Scandinavische wetgeving liggen. Maar in 1029 had hij de oude elite zozeer tegen zich in het harnas gejaagd, dat die de invasie van Knoet de Grote uit Denemarken steunden. Olav moest opgeven en verbleef enige tijd in ballingschap in Rusland. In 1030 ondernam hij een nieuwe poging. Met zijn geronselde mannen marcheerde hij via Zweden naar Noorwegen, langs de route waar nu het St. Olavspad door Zweden loopt.
Op 29 juli kwam het bij Stiklestad tot een slag met een boerenleger. Olav viel in die strijd.

st. olavs kilde hadrians plass Volgens de legendes werd zijn lichaam van het slagveld gedragen en in een schuur gelegd. Een blinde zwerver, op zoek naar een slaapplaats, kroop de schuur in, kwam in aanraking met het bloed van Olav, wreef in zijn ogen en kon weer zien. Het eerste wonder was geschied. Olav werd naar Nidaros (de oude naam van Trondheim) gebracht en begraven aan de oever van de rivier Nidelva. Er ontsprong een bron waarvan het water genezend bleek. Dit soort gerapporteerde wonderen waren indertijd reden om een lichaam op te graven. Wanneer een lijk niet aan ontbinding onderhevig bleek, was dat een indicatie van heiligheid. Het was namelijk de zonde die het lichaam deed vergaan. En bij Olav was dat min of meer het geval. Zijn wonden waren gesloten, zijn haar en nagels waren gegroeid. Er werd een houten kapel over het graf gebouwd en op 3 augustus 1031 werd Olav heilig verklaard. In 1066 gaf Olav Kyrre (Olav III), de opdracht om de kapel te vervangen door een kerk en deze groeide uit tot de huidige Nidaroskathedraal. Pelgrims uit heel Europa kwamen naar Nidaros, om het graf van Olav te bezoeken om daar genezing, vergeving of verdieping van het geloof te vinden.

nidaros kathedraal trondheimHeiligverklaringen werden ook zeker door economische en politieke motieven gedreven. Op krachtige heiligen kwamen pelgrims af, de toeristen van de middeleeuwen, en die brachten geld in het laatje. Daarnaast gaf het de kerk op plaatsen waar een compleet lichaam, een lichaamsdeeltje of een belangrijk voorwerp lag (een relikwie), aanzien en invloed. In het geval van Olav de heilige speelde macht ook zeker een rol. Het christendom in Noorwegen had nog geen vaste voet aan de grond en door Olav, een christelijke Vikingkoning die streed voor een verenigd Noorwegen, tot heilige te verklaren werd aan het idee van één koninkrijk meer gewicht gegeven. Olav is vandaag de dag nog steeds een belangrijk symbool voor Noorwegen als onafhankelijke natie. Rond 29 juli, de heiligendag van Olav, wordt in Trondheim een groot festival georganiseerd, het Olsok.

Tekst: Ria Warmerdam (www.op-vrije-voeten.nl)